ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ನಂಜನಗೂಡು ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ. ಮೈಸೂರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು “ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ” ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪಿಲಾ (ಕಬಿನಿ) ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
“ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ” ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ವಿಶೇಷ. ಇದರ ಅರ್ಥ “ವಿಷ ಕುಡಿದ ದೇವರು”. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಕಥೆಯಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಂಜನಗೂಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
🛕ದೇವಾಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನು?
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 120 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರ, 50,000 ಚದರ ಅಡಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಅದ್ಭುತ ನಿರ್ಮಾಣ ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ. 1644ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ 8 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನಂದಿ ಮೂರ್ತಿ ಭಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಥೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಐದು ಬೃಹತ್ ರಥಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯ ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
📖 ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು
ಶಿವ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಗರಳಪುರಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಕ್ಷಸ ಕೇಶಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಶಿವನು ಇಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಬಿನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಪರಶುರಾಮನ ಕಥೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ Afternoon ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ
👑 ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸಂಬಂಧ
ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅಂಶವೂ ಇದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಆನೆಯ ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಗುಣವಾದುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಆನೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಮರಳಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಚ್ಚೆ (ಜೇಡ್) ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರನನ್ನು “ಹಕೀಮ್ ನಂಜುಂಡ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.